معادن مس در ایران همواره با حاشیه های زیادی روبرو بوده اند که یکی از مهمترین دلایل آن این است که عمده معادن مس ایران متعلق به شرکت ملی مس است و همین امر نوعی انحصار در بهره برداری از معادن به وجود آورده و مساله دیگری که در این زمینه وجود دارد این است که فضا در این صنعت به سمتی سوق پیدا کرده است که لابی و انحصار مانع بهره برداری شرکت ها یا افراد از معادن مس شده است
به گزارش پایگاه خبری_تحلیلی کلاغ نیوز، لابی و انحصار مانع بهره برداری شرکت ها یا افراد از معادن مس شده است برای نمونه گفته می شود که معدن مس دالی که از سال ۸۳ مورد اکتشاف قرار گرفته و در یک بازه زمانی ده ساله تمام مجوزهای محیط زیست، منابع طبیعی، سازمان صنعت، معدن و تجارت را کسب کرده و در سال ۹۳ هم از شورای عالی معادن پروانه بهره برداری گرفته است، از آن زمان تاکنون نتوانسته فعالیت خود را آغاز کند و خبرها حاکی از این است که لابی هایی مانع از فعالیت این معدن می شوند. در حالی که معارضی ندارد و به دلیل فاصله ای که با شهر دارد مشکل زیست محیطی یا آلایندگی هم ایجاد نمی کند و گفته می شود یکی از نمایندگان مجلس مانع از فعالیت این معدن شده است، به طور قطع این معدن یک نمونه از معادنی است که لابی های گسترده بخش مس یا منافع اشخاص مانع از بهره برداری از آن می شود.
نقش شرکت ملی مس در حاشیه های صنعت مس
در چند وقت اخیر حاشیه هایی درباره صنعت مس و شرکت ملی مس وجود داشته است که بر مبنای آن گفته می شد که شرکت ملی مس با ایجاد چرخه مواد اولیه مس در بازار آزاد و بین شرکت های زیر مجموعه خود عملا محصولات را خرید و فروش می کند و پس از ایجاد ارزش افزوده دوباره همان محصولات را از شرکت های زیر مجموعه خود می خرد و با صادرات این محصولات یا عرضه در بازار آزاد از سود بالایی بهره مند شود زیرا زمانی که مس را به عنوان مواد اولیه عرضه می کند با قیمت بسیار پایین و با نرخ ارز دولتی به شرکت های زیر مجموعه خود می فروشد و پس از فرآوری محصولات را با نرخ نیمایی عرضه می کند.
یک عضو کمیسیون صنایع و معدن مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه در حال حاضر صنعت مس در دست عده ای خاص قرار دارد و کاملا سیاسی رفتار می کنند، گفت: در شرایط کنونی هر کسی نمی تواند از یک معدن مس بهره برداری کند و این امتیاز در اختیار عده ای خاص قرار دارد و مانع از فعالیت بقیه می شوند.
نادر قاضی پور با بیان اینکه کشور الان به اشتغال نیاز دارد اظهار کرد: زنجیره معدن در کشور باید تکیمل شود تا بر مبنای آن ارزش افزوده بیشتری به وجود بیاید و از خام فروشی جلوگیری شود، اما می بینیم که اینطور نیست و عملا مانع تراشی ها مانع از فعالیت برخی معادن مس شده در حالی که پروانه بهره برداری و مجوزهای محیط زیستی و منابع طبیعی و … را هم دارند.
انحصار در صنعت مس
قاضی پور با بیان اینکه انحصار موجود در صنعت مس باعث شده است تا شرکت های پایین دستی نتوانند از مواد اولیه کافی بهره مند شوند، تصریح کرد: فرض کنید که یک شرکت پایین دستی به ۱۰ تن مواد اولیه مس نیاز داشته باشد و وزارت صنعت، معدن و تجارت و استانداری هم این میزان نیاز به مواد اولیه را تایید کنند آیا فکر می کنید شرکت می تواند این میزان مواد اولیه را از طریق بورس کالا تامین کند؟ به طور قطع خیر.
او افزود: شرکت های پایین دستی در بهترین حالت می تواند ۲۰ تا ۳۰ درصد از نیاز مس خود را از بورس کالا تامین کنند و این مساله در نتیجه وجود لابی و انحصار در صنعت مس است که عده ای از منابع آن بهره مند می شوند.
قاضی پور تاکید کرد: در حال حاضر سیاست کلان کشور به این سمت سوق دارد که میزان وابستگی اقتصاد کشور به نفت کاهش یابد و در مقابل اقتصاد بخش های مانند معدن تقویت شود در این روند باید قوه قضائیه به صورت جدی تر عمل کند و اعلام کند در برخورد با افراد متخلفی در صنعت مس چه اقداماتی را انجام داده است و مسیری را به گونه بگشاید تا سرمایه گذاران بتوانند به راحتی در این صنعت ورود کنند و افراد از طریق لابی ها و کارشکنی ها مانع از فعالیت اقتصادی آنها در مناطق محروم نشود، چراکه در شرایط کنونی بسیاری از مناطق روستایی به اشتغال نیاز دارد و فعالیت یک معدن مس می تواند زمینه راه اندازی صنایع پایین دستی و توسعه اشتغال در همان مناطق را هم فراهم کند.
