مدیرکل دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت ضمن تشریح روند کاهشی زاد و ولد در کشور و عوامل موثر در آن، تاکید کرد: از نظر ساختار جمعیتی به سرعت به سوی مشکل پیش می رویم؛ فرصت مداخله کوتاه است و عقلای کشور با هر مرام و مسلکی و در هر خط و جبهه سیاسی، راست یا چپ که هستند، باید این موضوع را باور کرده و برای رفع آن تلاش کنند.
به گزارش پایگاه خبری_تحلیلی کلاغ نیوز، دکتر سید حامد برکاتی در آستانه روز جمعیت با اشاره به شعار روز ملی جمعیت مبنی بر «پویایی، جوانی و بالندگی»، گفت: تصمیم جدید ما برای روز ملی جمعیت، اجرای عملیات اجرایی و تغییر رویههای پیشین در برگزاری روزهای ملی که عمدتا به اطلاع رسانی و حداکثر حساس سازی پرداخته می شود، است. امسال با توجه به اینکه موضوع جمعیت بیش از هر چیزی نیازمند اقدام و عمل است با دستور وزیر برنامه جامعی ذیل «سند صیانت از جمعیت» با مشارکت تمام معاونتهای وزارت بهداشت و دانشگاههای علوم پزشکی برای اجرا تهیه شده است.
برنامه عملیاتی وزارت بهداشت برای صیانت از جمعیت با ۱۵ راهبرد
برکاتی ادامه داد: رویکرد این سند درباره جمعیت و بحثهای کلی سلامت است. این سند برای اجرا به برنامه عمل تبدیل شد و برای اینکه مطمئن شویم این برنامه قابلیت اجرا در دانشگاههای علوم پزشکی را دارد، امکان سنجی اجرایی در ۴ دانشگاه علوم پزشکی گیلان، همدان، یزد و اصفهان در نیمه دوم سال ۹۹ انجام دادیم و متوجه شدیم این سند و برنامه عملیاتی با ۱۵ راهبرد پیشنهادی در سطح وسیع و در محیط دانشگاهها و دانشکده های علوم پزشکی و در سطح استان و شهرستان هم قابل اجرا است. انتخاب حداقل ۵ راهبرد از میان این ۱۵ راهبرد را در ابتدای کار برای دانشگاهها ضروری دانستیم. گزارشاتی که از ۴ دانشگاه به دستمان رسید راضی کننده بود و پاسخ امکان سنجی ما مثبت بود.
وی افزود:با ارائه گزارش عملکرد به شخص وزیر، ایشان دستور ملی شدن برنامه را صادر کردند و مقرر شد در روز ملی جمعیت امسال این برنامه را در گستره کل کشور آغاز کنیم. ۱۳ اسفندماه سال قبل پیش کارگاه آغاز عملیات اجرایی سند صیانت از جمعیت در کلیه دانشگاههای علوم پزشکی برگزار شد و پس از آن کارگاههای متعددی در ۲ ماه گذشته برگزار شد.
آمایش نرخ باروری و تحلیل جمعیتی در شهرستانها
کمترین زاد و ولد در گیلان و بیشترین در خراسان جنوبی
وی ادامه داد: در اجرای ملی هم هر دانشگاه حداقل در جهت عملیاتی شدن ۵ راهبرد اقدام به تدوین برنامه عملیاتی کرده است. البته ما ۲ راهبرد به عنوان راهبردهایی که پایه و اساسی هستند تعیین کردیم که این ۲ راهبرد در برنامه کلیه دانشگاهها قرار گرفته است. راهبرد “رصد دقیق آمایش جمعیت و نرخ باروری در سطوح دانشگاهی/ استانی و کشوری”برای بررسی آماری وضعیت جمعیت در سطح استان و شهرستان که بسیار مهم است؛ زیرا تمام استانهای کشور و حتی تمام شهرستانهای هر استان یک رویه جمعیتی ندارند به عنوان مثال استان گیلان کمترین زاد و ولد کشور و بالاترین میانگین سنی را دارد و در نقطه مقابل در استان خراسان جنوبی با جمعیت جوان و زاد و ولد بیشتر و تعداد کمتر سالمند قرار دارد(که البته در این استان مثل کلیه استانهای کشور با روند کاهشی زاد و ولدها مواجه هستیم).
برکاتی اظهار کرد: تاکید ما این بوده است که آمایش و تحلیل جمعیتی مبتنی بر شهرستانها باشد و تنها به کلیت استان و یا مرکز استان کفایت نشود. راهبرد دوم و مهم دیگر “توانمندسازی ذی نفعان کلیدی و جمعیت هدف در راستای صیانت از جمعیت” است؛ اساتید دانشگاهی و گروه نخبه، ارائه دهندگان خدمات و گروه های مرجع باید از وضعیت و چالشهای جمعیتی کشور و منطقه خودشان مطلع بوده و مورد حمایت طلبی برای آگاهی بخشی به آحاد جامعه قرار گیرند. به همین منوال ساختارهای عملیاتی در سطح شهرستان و استان باید به اندازه کافی در این امر مشارکت داده شوند. وقتی ندانیم در یک منطقه روال تغییرات شاخصهای جمعیتی به چه صورت است و افراد و گروههای مرجع و تاثیر گذار در انتقال مفاهیم، رویکردها و اولویتها مشارکت نداشته باشند، در تحقق اهداف موفق نخواهیم بود بنابراین تاکید ما بر این دو راهبرد از این جهت است.
آغاز اجرای سند صیانت از جمعیت؛ خردادماه
برکاتی ادامه داد: ان شاءلله پس از فرمان آقای وزیر در روز ملی جمعیت برای شروع عملیات اجرایی، در خرداد ماه برنامههای دانشگاهها در این طرح اجرایی شود. خوشبختانه منابع خوبی هم برای این طرح در نظر گرفتیم و در ابتدای سال به دستور معاون محترم بهداشت به دانشگاههای علوم پزشکی تخصیص یافت.
کاهش ۲۵ درصدی زاد و ولد در ۴ سال اخیر
وی درباره وضعیت فعلی رشد جمعیت در کشور، تاکید کرد: وضعیت جمعیت در چندسال گذشته کاهشی بوده است. در ۴ سال اخیر روند زاد و لد در کشور حدود ۲۵ درصد کاهش داشته است. در سالهای ۹۴ و ۹۵ در قله جمعیتی کشور در سال های اخیر قرار داشتیم و TFR نزدیک به ۲.۱ در این سالها را تجربه کردیم. اگر همان زمان تحلیل درستی انجام میشد، میدانستیم این TFR کاهش پیدا خواهد کرد. کاملا روشن بود که در سالهای منتهی به سال ۱۳۹۵ فرزندآوری وابسته به بانوان دهه شصتی ای بودکه در سالهای انتهایی دوران باروری خود قرار داشتند. پس از این سالها زاد و ولد در میان خانمهای متولد دهه ۶۰ رو به اتمام میرفت و از سنین باروری فاصله میگرفتند.
